Tryb pilny

Na stronie internetowej Sejmu opublikowany został rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (tekst dostępny tutaj). Głównym celem projektu jest uchylenie – jeszcze przed wejściem w życie! – niektórych rozwiązań wprowadzonych ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr  136, poz. 959). W skrócie wygląda to tak, że rząd próbuje obecnie nie dopuścić do wejścia w życie instytucji tzw. awansu poziomego, polegającego na wprowadzeniu dodatkowych stanowisk sędziowskich: sędziego sądu okręgowego w sądzie rejonowym oraz sędziego sądu apelacyjnego w sądzie okręgowym.

Wprowadzenie dwóch nowych stanowisk sędziowskich – jak wskazywano w uzasadnieniu ustawy wdrażającej to rozwiązanie – stanowić miało „jedyny instrument swoistego nagradzania sędziów nienagannie wykonujących swoje obowiązki, nieaspirujących z różnych przyczyn do sądów wyższych, przy uwzględnieniu przyjętej zasady rezygnacji z nagród, czy innych, powszechnie stosowanych w stosunkach pracy form nagradzania pracowników”. Teraz koncepcja uległa zmianie – dwóch nowych stanowisk sędziowskich ma nie być. Projektowi rządowemu nadano charakter pilny.

Pomysł zlikwidowania dwóch nowych stanowisk sędziowskich uważam za racjonalny. Wątpliwości budzi jednak tryb w jakim to się odbywa. Konstytucja (art. 123) wskazuje, że tryb pilny jest konstytucyjnie dopuszczalnym trybem procedury ustawodawczej, który może być zastosowany z zachowaniem szczególnych warunków. Warunki to może zdefiniować w ten sposób:
1) tzw. klauzulę pilności może nadać projektowi wnoszonemu przez siebie tylko Rada Ministrów;
2) nie może być uznany za pilny projekt dotyczący ustaw podatkowych, ustaw dotyczących wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej, Sejmu, Senatu oraz organów samorządu terytorialnego, ustaw regulujących ustrój i właściwość władz publicznych, a także kodeksów;
3) postępowanie powinno przebiegać zgodnie z wymogami określającymi odrębności takiego postępowania w Regulaminie Sejmu (art. 71-80) oraz Senatu (art. 71);
4) termin rozpatrzenia ustawy przez Senat wynosi 14 dni;
5) termin podpisania ustawy przez Prezydenta RP wynosi 7 dni.

Władza sądownicza bez wątpienia wchodzi w skład władz publicznych (tzw. trzecia władza). Uchylane przepisy dotyczą zaś utworzenia nowych stanowisk sędziowskich – można więc zasadnie argumentować, iż rządowy projekt dotyczy „ustroju władz publicznych” w rozumieniu art. 123 konstytucji.