Archive for Listopad 2008

Przepadek pojazdu

sobota, 1 Listopad 2008

W niedawnej uchwale Sąd Najwyższy zajmował się zagadnieniem dopuszczalności orzekania na podstawie art. 44 § 2 k.k. przepadku pojazdów, w przypadku skazania za przestępstwo z art. 178a k.k. (prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, tekst uzasadnienia uchwały dostępny tutaj). Artykuł 44 § 2 k.k. brzmi: „sąd może orzec, a w wypadkach wskazanych w ustawie orzeka, przepadek przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa.” Rozpatrując to zagadnienie SN wskazał m.in.:

„należało rozstrzygnąć, czy możliwe jest orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego na podstawie art. 44 § 2 kk, (…). Już na wstępie należy jednak podkreślić, że pojęcie przedmiotu czynności wykonawczej przestępstwa jest całkowicie różne od pojęcia przedmiotu, który służy do popełnienia przestępstwa. Co więcej, oba te pojęcia, ze względu na odmienne znaczenia, jakie nadano im w nauce prawa karnego, wyłączają się. W żadnym z typów przestępstw zakresy ich desygnatów nie są tożsame, ani też nie krzyżują się. (…) Z tych powodów przedmiot służący do popełnienia przestępstwa nigdy nie może być utożsamiony z przedmiotem czynności wykonawczej (…). Konfrontacja powyższych uwag z treścią znamion przestępstwa z art. 178a § 1 kk, prowadzi do oczywistego wniosku, że pojazd mechaniczny prowadzony przez sprawcę nie jest przedmiotem, który służy do jego popełnienia. Jak bowiem wykazano, strukturalnie wyłączona jest tożsamość przedmiotu czynności wykonawczej danego typu przestępstwa i przedmiotu służącego do jego popełnienia. W nauce prawa karnego oba te pojęcia przedstawiają sobą inne znaczenia i występują w odmiennych funkcjach. Przedmiot czynności wykonawczej nie służy, w rozumieniu art. 44 § 2 k.k., popełnieniu przestępstwa, lecz jako składowa opisu czynności sprawczej, współokreśla samą istotę typu przestępstwa. Ilustrując tę relację przedmiotu wykonawczego do przedmiotu służącego do popełnienia przestępstwa w innych typach przestępstw, można przykładowo podać, że cudza rzecz ruchoma nie jest przedmiotem służącym do popełnienia przestępstwa kradzieży (art. 278 § 1 kk), a dokument nie jest przedmiotem służącym do popełnienia przestępstwa fałszerstwa dokumentu (art. 270 § 1 kk), pomimo że każdy z tych przedmiotów zostaje użyty przy popełnieniu przestępstwa w tym sensie, iż bez skierowania do nich czynności sprawczej, dokonanie nie byłoby możliwe.(…) Pojazd mechaniczny stanowi bowiem przedmiot czynności wykonawczej przestępstwa określonego w art. 178a § 1 kk, a przepis art. 44 § 2 k.k. w ogóle nie przewiduje przepadku tej kategorii przedmiotów.(…)”.

W tym stanie rzeczy orzekanie przepadku pojazdu mechanicznego na podstawie art. 44 § 2 k.k. jest  oczywiście wykluczone. Na marginesie tej uchwały warto jednak zwrócić uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, z uzasadnienia opisywanego orzeczenia wynika, iż prokuratorzy w całym kraju złożyli 1551 wniosków o orzeczenie przepadku pojazdów. W ponad 500 sprawach sądy uwzględniły te wnioski, przy czym w niektórych dopiero w drugiej instancji (w wyniku rozpoznania apelacji złożonych przez prokuratorów na niekorzyść oskarżonych). W wielu z tych orzeczeń, uznając zasadność wniosków o przepadek, sądy zdecydowały jednak wyłącznie o zasądzeniu nawiązek na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 44 § 3 k.k., oceniając, że przepadek pojazdu byłby rozstrzygnięciem niewspółmiernym do wagi popełnionego czynu. Po drugie, pomysł prokuratury aby wnioskować o orzeczenie przepadku pojazdów nie wziął się zapewne znikąd. Otóż 20 czerwca 2006r Minister Sprawiedliwości wydał specjalne wytyczne dotyczące sposobu działania prokuratorów w sprawach dotyczących m.in. prowadzenia pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości. Wytyczne Prokuratora Generalnego – zgodnie z art. 29 ustawy o prokuraturze – są wiążące dla wszystkich organów uprawnionych do prowadzenia postępowania przygotowawczego. W wytycznych tych wskazano: „poza możliwością orzeczenia samoistnej kary grzywny na podstawie art. 178a k.k. lub art. 71 § k.k. w przypadku zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia bądź ograniczenia wolności, istnieje również możliwość orzeczenia środka karnego przewidzianego w art. 44 § 2 k.k., tj. przepadku pojazdu jako narzędzia służącego do popełnienia przestępstwa.


Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.