Akcyza

Omówienie części problemów dotyczących zwrotu akcyzy zapłaconej z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów należy zacząć od przypomnienia artykuł 80 ustawy z 23 stycznia 2004 r o podatku akcyzowym. Przepis ten wskazuje, że: 

 1.    Akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

2.    Podatnikami akcyzy od samochodów są:

1)    podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju,

2)    importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego

3.    Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów powstaje:

1)    w przypadku sprzedaży – z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia wydania wyrobu;

2)    w przypadku importu – z dniem powstania długu celnego w rozumieniu przepisów prawa celnego;

3)   w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego – z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

4.    Minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, dane dotyczące samochodów osobowych, w tym dopuszczalną ładowność, dla celów poboru akcyzy, uwzględniając rozwiązania stosowane w odrębnych przepisach podatkowych i konieczność zapewnienia prawidłowego poboru akcyzy 

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego w wersji pierwotnej przewidywało, że w przypadku samochodów nowych lub mających mniej niż dwa lata stawka akcyzy wynosiła 13,6% lub 3,1% w zależności od pojemności silnika, natomiast w przypadku samochodów starszych niż dwa lata stawka ta, ustalana zgodnie ze wzorem zamieszczonym w § 7 ust. 2 rozporządzenia, zmieniała się wraz z wiekiem samochodu i mogła dochodzić do 65% podstawy opodatkowania. 

Różnicowanie obowiązku podatkowego w powyższy sposób od początku budziło wątpliwości, m.in. Rzecznika Praw Obywatelskich. W rezultacie osoby, które nabyły pojazdy wewnątrzwspólnotowo zaczęły składać wnioski o zwrot nadpłaty z tytułu niesłusznie (niezgodnie z prawem wspólnotowym) zapłaconego podatku. Organy podatkowe obu instancji (naczelnicy urzędów celnych i dyrektorzy izb celnych) wydawały w tych sprawach decyzje o odmowie stwierdzenia nadpłaty. Decyzje te można było skarżyć do wojewódzkich sądów administracyjnych. Rozpoznając jedną z takich skarg Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił zadać pytanie prejudycjalne Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. W rezultacie rozpoznania tego pytania prawnego Trybunał wydał orzeczenie (wyrok z 18 stycznia 2007r, C-313/05) w którym stwierdził m.in.:  

Zgodnie z dobrze ugruntowanym orzecznictwem art. 90 akapit pierwszy WE zostaje naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone zza granicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi – choćby tylko w niektórych przypadkach – do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego zza granicy (…). Zatem zgodnie z tym postanowieniem podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe. (…) Z orzecznictwa Trybunału wynika w istocie, że dane opodatkowanie można uznać za zgodne z art. 90 WE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, oraz że w związku z tym nie wywołuje ono w żadnym razie dyskryminujących skutków (ww. wyrok w sprawie Haahr Petroleum, pkt 34, oraz wyrok z dnia 23 października 1997 r. w sprawie C‑375/95 Komisja przeciwko Grecji, Rec. str. I‑5981, pkt 29). Z powyższych rozważań wynika, że na pytanie drugie i trzecie należy udzielić odpowiedzi, że art. 90 akapit pierwszy WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia, ma takie skutki.  

Po wyroku przez Trybunał WSA w Warszawie podjął zawieszone postępowanie i wydał wyrok, na mocy którego obie wydane w sprawie decyzje podatkowe (pierwszoinstancyjna i drugoinstancyjna) zostały uchylone. Następnie podobne wyroki zaczęły zapadać we wszystkich wojewódzkich sądach administracyjnych. Myliłby się jednak ten, kto pomyślał, że te rozstrzygnięcia WSA zakończyły sprawę zwrotu niesłusznie pobranej akcyzy. To oczywiście byłoby zbyt piękne. Otóż organy podatkowe – zamiast zwracać niesłusznie pobrane kwoty – zaczęły masowo wyznaczać nowe terminy załatwienia sprawy. W uzasadnieniu tych postanowień wskazuje się, iż brak jest obecnie przepisów, które umożliwiałyby organom podatkowym obliczenie wysokości należnej podatnikom nadpłaty. W praktyce zatem organy podatkowe przyjęły taktykę oczekiwania na uchwalenie osobnej ustawy w tym zakresie. Co ciekawe, projekt takiej ustawy został nawet stworzony przez rząd ale ze względu na skrócenie kadencji sejm nie zdążył już zająć się tą sprawą. W nowym Sejmie – jak do tej pory – żadna tego typu inicjatywa nie została zgłoszona. Efekt tego wszystkiego jest taki, że wkrótce minie rok od orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości a polscy podatnicy nadal nie dostali ani złotówki tytułem zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym.  Wnioski z powyższej historii można ograniczyć do następujących:

  1. Po raz kolejny potwierdza się zasada, w myśl której Skarb Państwa szybkość wykazuje jedynie w przypadku ściągania pieniędzy od obywateli. Wszelkie transfery środków finansowych w przeciwnym kierunku – nawet jeśli, tak jak w tym przypadku, zostanie wykazana bezprawność działania państwa – rodzą się w straszliwych bólach.
  2. Oczekiwanie przez organy podatkowe na ustawę, która ureguluje zasady zwrotu nadpłaty nie ma najmniejszego sensu. W uzasadnieniu przywołanego już wyroku WSA w Warszawie wyraźnie wskazano, że „opracowanie szczegółowych zasad ewentualnego zwrotu nadpłaconego podatku akcyzowego należy do kompetencji organów administracji, które powinny uwzględnić ww. zasady interpretacji prawa wspólnotowego. Bowiem zwrotowi będzie podlegać ta część akcyzy, która przewyższa akcyzę zawartą w wartości podobnego samochodu zarejestrowanego wcześniej w Polsce. Sąd (…) zauważa zarazem, że (…) wskazany przez Trybunał sposób liczenia górnej granicy podatku akcyzowego umożliwia znalezienie obiektywnego sposobu ustalania rzeczywistej wartości pojazdów i należnego podatku. Sąd zauważa to, że organy podatkowe są zobowiązane do uwzględniania wykładni prawa udzielonej przez Sąd i przez Trybunał w zakresie naruszenia zakazu dyskryminacji oraz są zobowiązane do wyjaśnienia podjętych przez nie działań w treści uzasadnienia decyzji.” W świetle powyższego naprawdę nie jest dla mnie jasne na co czekają organy podatkowe.
  3. Praktyka organów podatkowych polegająca na wyznaczaniu – w oczekiwaniu na uchwalenie ustawy określającej zasady zwrotu nadpłaty – kolejnych terminów załatwienia sprawy w praktyce pozbawia stronę możliwości działania. Dzieje się tak ponieważ na postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy zażalenie nie przysługuje. Ponadto – jeśli organ wyznaczy nowy termin załatwienia sprawy przed upływem poprzednio wyznaczonego terminu –  nie można skutecznie wnieść skargi na bezczynność organu. Teoretycznie zatem wyznaczanie kolejnych terminów załatwienia sprawy może trwać jeszcze np. rok lub dwa. Podatnikowi pozostaje jedynie cierpliwe czekanie. Zdecydowanie nie jest to sytuacja komfortowa 😦

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s


%d blogerów lubi to: