NSA – koszty postępowania

W życiu przychodzi czasem taka chwila, że człowiek musi skierować sprawę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Chwila ta może się jednak wiązać z dość przykrą dla strony niespodzianką dotyczącą możliwości uzyskania zwrotu uiszczonych kosztów postępowania. Otóż zgodnie z art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: ustawa) zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności. Przepis ten w sposób wyraźny ma jednak zastosowanie wyłącznie do postępowania przed sądem I instancji („w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji”). Zasady zwrotu stronie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, tj. przed sądem drugiej instancji (NSA), reguluje zaś art. 203 ustawy. Zgodnie z tym przepisem stronie przysługuje zwrot kosztów:
1. od organu – gdy w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu I instancji oddalający skargę,
2. od skarżącego – gdy w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu I instancji uwzględniający skargę.

Zatem zgodnie z powyższym rozwiązaniem w postępowaniu kasacyjnym zwrot kosztów przysługuje stronie jedynie w wypadku jeśli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej dojdzie do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji. Przepis ten nie wskazuje natomiast sposobu postępowania w przypadku uchylenia przez NSA zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji. Innymi słowy rozwiązanie zawarte w art. 203 ustawy nie uwzględnia w ogóle faktu, iż skarga kasacyjna może zostać wniesiona zarówno od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku jak i od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 173). Do tej grupy postanowień zaliczyć należy np. postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi z powodu jej niedopuszczalności (art. 59 § 1 pkt. 6). Opisywany błąd legislacyjny prowadzi zatem do sytuacji, w której skarga kasacyjna strony na postanowienie kończące postępowanie może co prawda zostać uwzględniona (postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego zostanie uchylone) jednak strona nie uzyska zwrotu kosztów  poniesionych w celu dochodzenia swoich praw. Tym samym w opisywanej sytuacji strona nie ma możliwości uzyskania zwrotu kosztów wymienionych w art. 205 § 2 ustawy, tj. zwłaszcza wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (którego udział w postępowaniu kasacyjnym zgodnie z art. 175 ustawy jest obligatoryjny) oraz kosztów sądowych (w szczególności wpisu od skargi kasacyjnej). Powyższe rozwiązanie zasługuje na krytykę gdyż prowadzi do zanegowania ogólnej zasady, zgodnie z którą strona wygrywająca sprawę uzyskuje zwrot poniesionych kosztów postępowania. Opisywana luka ustawowa oznacza zatem, iż to strona wygrywająca zostaje w całości obciążona obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania związanego z wniesieniem skargi kasacyjnej.

Warto również zwrócić uwagę na istotne rozbieżności, które wywołała powyższa kwestia w orzecznictwie NSA. Wyróżnić tu można 3 grupy poglądów:

1. NSA nie orzeka o zwrocie kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie WSA (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2007r, I FSK 26/2006),

2. NSA nie orzeka o zwrocie kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie WSA; może to natomiast zrobić sąd pierwszej instancji. Tym samym skarżący może uzyskać zwrot kosztów, jakie poniósł w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej od postanowienia sądu pierwszej instancji odrzucającego skargę. Zwrot tych kosztów jednak może wchodzić w rachubę wyłącznie wówczas, gdy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy (po uchyleniu postanowienia odrzucającego skargę) sąd pierwszej instancji uwzględni skargę, a więc skarżącemu będzie przysługiwał zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu (postanowienie NSA z 30 września 2005, II OSK 702/05, ONSAiWSA 2006/1/16),

3. NSA orzeka o zwrocie kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie WSA. W myśl tego poglądu przepisy art. 203 i 204 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi mają również zastosowanie w przypadku, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji (postanowienie NSA z 12 kwietnia 2005r, GSK 1342/04, Wokanda 2005/9/36).

Reasumując: wadliwe przepisy w połączeniu z rozbieżną ich interpretacją przez różne składy NSA powodują, że strona może być (i wielu wypadkach jest) pozbawiona prawa do uzyskania zwrotu wyłożonych kosztów postępowania. Stan ten jest trudny do zaakceptowania z dwóch powodów. Po pierwsze, przed NSA obowiązuje przymus adwokacko-radcowski więc ponoszenie kosztów zastępstwa procesowego jest obligatoryjne. Po drugie omawiane luka prawna powoduje, że to strona wygrywająca sprawę ponosi koszty postępowania przed NSA – wbrew ogólnej zasadzie, w myśl której strona wygrywająca sprawę uzyskuje od przeciwnika procesowego zwrot poniesionych kosztów postępowania.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s


%d blogerów lubi to: