Archive for Styczeń 18th, 2009

Wytyk – podejście drugie

Niedziela, 18 20 stycznia09

W wyroku z 15 stycznia 2009r (K 45/07) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z ustawą zasadniczą niektórych przepisów ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Wniosek do TK został skierowany przez Krajową Radę Sądownictwa. Jeden z punktów wyroku TK wskazuje, że art. 40 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w zakresie, w jakim nie zapewnia członkowi składu orzekającego prawa złożenia wyjaśnień, jest niezgodny z art. 2 konstytucji. Niekonstytucyjny przepis reguluje instytucję tzw. wytyku, która pozwala sądowi wyższej instancji wytknąć sądowi niższej instancji oczywistą obrazę przepisów.

 

W krótkim omówieniu wyroku, które znajduje się na stronie internetowej TK można przeczytać między innymi, że: „Trybunał stanął na stanowisku, że regulacja wytyku w u.s.p. nie zawiera gwarancji proceduralnych dla sędziów. Osoby, których dotyczy postępowanie wytykowe, nie mają możliwości wysłuchania. Ma to znaczenie wówczas, gdy czynność podjęta z obrazą przepisu nie podlegała uzasadnieniu. Uprawnienie sądu odwoławczego do żądania wyjaśnień od przewodniczącego posiedzenia, nie zapewnia możliwości wysłuchania sędziego orzekającego w pierwszej instancji i przedstawienia swego stanowiska. Skoro następstwa wytyku odnoszą się do konkretnych praw i mają materialne konsekwencje, otwarcie określonej drogi wyjaśniającej lub odwoławczej dla członków składu jest konieczne. Trybunał stwierdził, że kwestionowana regulacja narusza zasady prawidłowej legislacji, ponieważ ustawodawca nie zapewnił procedury, która gwarantowałyby złagodzenie konsekwencji wytyku dla sędziów zasiadających w składzie sądu. Trybunał uznał zatem, że doszło do naruszenia poczucia bezpieczeństwa prawnego i pewności prawa. Regulacja ta, wobec niezapewnienia sędziom odpowiednich gwarancji dotyczących odpowiedzi na wytknięcie sądu odwoławczego, jest niezgodna z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny nie podważył wytyku jako takiego. Uznał tylko, że sędzia powinien mieć możliwość złożenia wyjaśnień do wytyku.”

 

Opisywane rozstrzygnięcie należy uznać za jednoznacznie trafne. O niekonstytucyjności tego przepisu pisałem już wcześniej (szczegóły tutaj). W świetle opisywanego wyroku jeszcze bardziej niezrozumiałe staje natomiast postanowienie TK z 08 stycznia 2008r (Ts 181/07), na mocy którego odmówiono nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej sędziego, który również podnosił zarzut niekonstytucyjności art. 40 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Warto odnotować, że podstawę prawną zarówno skargi konstytucyjnej sędziego, jak i wniosku Krajowej Rady Sądownictwa w opisywanym zakresie stanowił ten sam art. 2 Konstytucji.