Archive for the ‘wywłaszczenie’ Category

Dłużyzna

wtorek, 7 Kwiecień 2009

Pod sygnaturą P 33/07 toczy się w Trybunale Konstytucyjnym postępowanie dotyczące zgodności z konstytucją art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Chociaż być może zwrot „toczy się postępowanie” jest akurat w tym przypadku określeniem na wyrost. Bliższe rzeczywistości byłoby chyba określenie „wlecze się postępowanie”.

A cała sprawa – jak i wiele innych przed Trybunałem – aż się prosi o szybkie rozstrzygnięcie. W skrócie sytuacja wygląda tak: w myśl wskazanego przepisu nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego określonej nieruchomości jest ostateczna decyzja wojewody. Odszkodowanie za pozbawienie własności nieruchomości ustala się na wniosek właściciela nieruchomości, który mógł być złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r do dnia 31 grudnia 2005r. Po upływie tego terminu roszczenie o odszkodowanie wygasa. Problem polega jednak na tym, że cytowana ustawa nie wprowadziła żadnego terminu na wydanie decyzji o przejściu określonej nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Innymi słowy: decyzja o przejściu nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego mogła zostać wydana np. 2 kwietnia 2006r. Wyobraźmy sobie zdziwienie adresata takiej decyzji gdy dowiaduje się, że za pozbawienie go własności nieruchomości żadne odszkodowanie mu się nie należy gdyż stosowny wniosek należało złożyć najpóźniej 31 grudnia 2005r. Zatem w naszym przykładzie zainteresowany powinien złożyć wniosek o odszkodowanie już na kilka miesięcy przed wydaniem przez wojewodę decyzji.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2007r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. II SA/GL 619/06, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: „czy przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP?”. Za chwilę miną dwa lata od wydania przez WSA w Gliwicach cytowanego postanowienia. Zadałem sobie nieco trudu i policzyłem ile ze spraw, które wpłynęły do TK w roku 2007 nie doczekało się do tej pory rozstrzygnięcia. Okazuje się, że takich spraw jest 44 (pomijam tu wszystkie te sprawy, które już po zarejestrowaniu zostały połączone do wspólnego rozpoznania z innymi sprawami). I widać, że problem zaległości orzeczniczych konsekwentnie narasta. Wydaje się więc, że całkowite „zakorkowanie” Trybunału – przy zachowaniu dotychczasowego tempa wpływu spraw – jest tylko kwestią czasu. Oczywiście najlepszym rozwiązaniem problemu byłoby po prostu tworzenie „dobrego” prawa. Ale na to póki co się nie zanosi.

Reklamy

Szybko, jak najszybciej

poniedziałek, 10 Marzec 2008

Czasem mam wrażenie, że naszego ustawodawcę opętał jakiś demon prędkości. I nie chodzi tu tylko o częstotliwość wprowadzania w życie kolejnych zmian. W równym stopniu demon ten przejawia się w dążeniu do przyspieszania postępowania za wszelką cenę. Przejawy tego podejścia widać w procedurze cywilnej (słynna prekluzja dowodowa), karnej (jeszcze sławniejsze sądy 24-godzinne) a ostatnio także administracyjnej. I niestety za każdym razem to przyspieszenie odbywa się kosztem uprawnień proceduralnych stron. Dziś słów kilka o przyspieszaniu postępowania administracyjnego. Otóż ustawa z 10 kwietnia 2003r o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2003r, Nr 80, poz. 721 z późniejszymi zmianami), po nowelizacji która weszła w życie 01 stycznia 2007r, przewiduje m.in., że:

  1. o wszczęciu postępowania o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych zawiadamiają w drodze obwieszczeń w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi oraz w prasie lokalnej. Oznacza to, że strona tego postępowania (np. właściciel gruntu przez który przechodzić ma nowa droga) nie jest w ogóle zawiadamiana w tradycyjny sposób (tj. za pośrednictwem poczty) o wszczęciu postępowania. W efekcie może się okazać, że pierwszym dokumentem jaki w ogóle zobaczy strona postępowania będzie od razu decyzja administracyjna o lokalizacji drogi.
  2. Co równie ciekawe, wojewoda (w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich) albo starosta (w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych) obligatoryjnie nadają decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek właściwego zarządcy drogi, uzasadniony interesem społecznym lub gospodarczym. Decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi oraz do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane. W rezultacie właściciel gruntu, który otrzymał decyzję organu pierwszej instancji jest w opisywanej sytuacji zobowiązany do niezwłocznego wydania nieruchomości oraz opróżnienia lokali i innych pomieszczeń. W rezultacie mamy zatem sytuację, w której wniesienie odwołania nie wstrzymuje procesu budowy. Wręcz przeciwnie, mimo wniesienia odwołania prace mogą iść pełną parą a właściciel – już po wyprowadzce – może jedynie patrzeć jak na jego nieruchomości powstaje droga.
  3. Decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi jest jednocześnie decyzją wywłaszczeniową: z dniem, w którym decyzja o lokalizacji drogi staje się ostateczna wyznaczone części nieruchomości przechodzą na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast wysokość należnego stronie odszkodowania za wywłaszczenie jest ustalana w odrębnym postępowaniu – już po wywłaszczeniu.
  4. Zgodnie z art. 31 ust. 3 ustawy w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję o ustaleniu lokalizacji drogi, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, sąd administracyjny po upływie 14 dni od dnia rozpoczęcia budowy drogi może stwierdzić jedynie, że decyzja narusza prawo z przyczyn wyszczególnionych w art. 145 k.p.a. (przyczyny uzasadniające wznowienie postępowania) lub 156 k.p.a. (przyczyny uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji). Takie rozwiązanie oznacza, że od elementu czysto faktycznego – tj. momentu rozpoczęcia budowy drogi – zależy zakres możliwości procesowych strony. Bowiem jeśli wydanie orzeczenia nastąpi po upływie 14 dni od rozpoczęcia budowy (co w naszych realiach jest standardem) to sąd może stwierdzić naruszenie prawa wyłącznie w przypadkach rażących, uzasadniających wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności decyzji. Tymczasem na ogólnych zasadach podstawą uchylenia decyzji administracyjnej mogłoby być również stwierdzenie przez sąd innych naruszeń prawa niż te wskazane w art. 145 i 156 k.p.a.